طراحی الگوی ارزشیابی عملکرد نظام سلامت برای ایران

Mohammad Amin Bahrami, Sudabeh Vatankhah, Sayed Jamaladin Tabibi, Sogand Tourani, محمدامین بهرامی, سودابه وطن خواه, سید جمال‌الدین طبیبی, سوگند تورانی

چکیده


مقدمه: ارزشیابی عملکرد نظام سلامت، اطلاعات خوبی در مورد وضعیت نظام سلامت برای دولت‌ها و ملت‌ها ایجاد می‌نماید. به همین دلیل، در دهه‌ی اخیر بسیاری از كشورها بر ارزشیابی و گزارش عملكرد به عنوان وسیله‌ای برای كمك به تحقق اهداف سلامت و توسعه‌ی روش‌ها و ابزارهایی بدین منظور تمركز كرده‌اند. هدف پژوهش حاضر طراحی الگویی شاخص محور (شامل زمینه‌های كلی و شاخص‌های مرتبط) برای ارزشیابی عملكرد نظام سلامت ایران بوده است.

روش بررسی: پژوهش حاضر توصیفی، تحقیقی، کاربردی و تطبیقی است، كه در سال‌های 1387 و 1388 و در طی 3 فاز شامل بررسی مفاهیم نظری، تهیه‌ی پیش‌نویس شاخص‌های ارزشیابی عملکرد نظام سلامت و ایجاد اجماع انجام شد. داده‌های مورد نیاز از طریق پایش محیطی، مصاحبه‌ی چهره به چهره و مبتنی بر وب با استفاده از فرم‌های طراحی شده جمع‌آوری گردید. مرحله‌ی پایش محیطی فاقد جامعه‌ی پژوهش بوده، الگوهای استخراج شده در این مرحله به عنوان منابع اطلاعاتی مورد استفاده قرار گرفتند. همچنین، جامعه‌ی پژوهش در مراحل مصاحبه و ایجاد اجماع شامل 31 نفر از صاحب‌نظران نظام سلامت ایران بود. روایی فرم‌های طراحی شده از طریق کسب نظرات استادان و پایایی آن نیز از طریق آزمون- بازآزمون اخذ گردید. برای تعیین مصاحبه شوندگان از رویكرد هدفمند و روش نمونه‌گیری فرصت طلبانه و برای ایجاد اجماع از تکنیک Delphi تعدیل شده استفاده شد. همچنین تحلیل داده‌ها با استفاده از آمار توصیفی (درصد، میانگین و انحراف معیار) انجام گرفت. در مرحله‌ی پایش محیطی، الگوهای ارزشیابی عملکرد در کشورهای کانادا، استرالیا، نیوزلند، انگلیس و آمریکا و نیز چارچوب‌های ارزشیابی عملکرد سازمان جهانی بهداشت، سازمان همکاری و توسعه‌ی اقتصادی، سازمان جهانی استاندارد، مؤسسه‌ی کشورهای مشترک المنافع و آژانس توسعه‌ی بین‌الملل ایالات متحده و نیز برخی شاخص‌های موجود در کشور استخراج شدند. در مرحله‌ی مصاحبه نیز شاخص‌های پیشنهادی شرکت کنندگان در مصاحبه اخذ گردید. سپس مجموعه‌ی شاخص‌های جمع‌آوری شده در 31 زمینه‌ی كلی (معیار) دسته‌بندی شدند.

یافته‌ها: پس از انجام 4 راند Delphi، 14 زمینه برای ارزشیابی عملكرد نظام سلامت ایران انتخاب شد. این زمینه‌ها عبارت بودند از وضعیت سلامت، تولیت (راه‌بری)، دسترسی، مخارج سلامت، تأمین مالی و عدالت، مراقبت‌های اولیه، مراقبت‌های سالمندی و سالمندی جمعیت، کیفیت خدمات، نظام بیمه‌ای، عملکرد بیمارستانی، پژوهش/تحقیق و توسعه، سلامت خصوصی (خصوصی‌ سازی)، کارآیی و بهره‌وری، فن‌آوری و نظام‌های اطلاعات سلامت و نتایج سلامت. همچنین در دومین فرایند Delphi بر روی 175 شاخص در زمینه‌های منتخب اجماع حاصل شد.

نتیجه‌گیری: الگوی نتیجه محور و شاخص محور طراحی شده، ابزاری برای ارزشیابی عملکرد نظام سلامت کشور ایجاد کرده است که به کارگیری آن فرصت خوبی برای بهبود عملکرد در طول زمان در اختیار سیاست گذاران قرار خواهد داد.

واژه‌های كلیدی: شاخص؛ ارزشیابی، عملکرد؛ نظام مراقبت‌های سلامت؛ ایران.


تمام متن: PDF XML

ارجاعات

  • در حال حاضر ارجاعی نیست.